Ngày thứ sáu vừa qua, trong cuộc họp với các Giám mục thuộc miền Tây nam Hoa kỳ tại Vatican, Đức Giáo Hoàng đã lưu ý các Giám mục về sự nguy hại của một nền văn hóa chỉ đặt căn bản trên luật lệ và những tranh tụng về luật pháp, nền văn hóa này đã làm cho con người ta mất dần đi lương tâm và những nguyên tắc của lẽ phải. Thật vậy, theo thống kê mới đây, dân số Hoa kỳ chỉ chiếm 5% dân số thế giới nhưng luật sư Hoa kỳ lại chiếm tới 80% tổng số luật sư của thế giới. Những vụ kiện cáo gây nhiều sự chú ý đều xảy ra tại Hoa kỳ, nhưng công lý lại không được thể hiện qua kết qủa của những vụ kiện cáo này. Hẳn chúng ta còn nhớ vụ xử án OJ Simpson giết vợ cách nay gần đúng 10 năm, nhờ miệng lưỡi giảo hoạt của ông Luật sư và vì công tố viện không đủ khả năng buộc tội mà anh chàng cầu thủ football được tha tội hình giết vợ nhưng ít lâu sau lại bị án hộ sự và phải đền tiền. Một người có lương tâm bình thường phải thấy rằng OJ Simpson có tội thật, nhưng vì những lắt léo của thủ tục tranh cãi, những phiền phức của thời gian kéo dài mà ông tòa phải tha bổng cho bị cáo.

Một vụ án tương tự đang diễn ra và đang làm hao tốn của công là vụ Scott Peterson giết vợ là Lacy và đứa con trong bụng bà. Cũng một ông luật sư nổi tiếng giỏi nghề cù cưa, viện dẫn đủ mọi lý lẽ để yêu cầu thay đổi địa điểm xử án hầu có đủ thì giờ để cãi cho những người khác nữa ở những vụ án khác. Có một vị Thẩm phán bực mình vì cứ phải dời ngày xử đã chính thức hỏi ông Luật sư là ông có thật sự muốn cãi cho vụ án này không ?
Một luật sư nổi tiếng của Hoa kỳ phải là một người có thể cãi cho một kẻ có tội thành vô tội. Không cần đến lương tâm, không cần viện lẽ phải, chỉ cần căn cứ trên những lý lẽ, những chứng tích có thể thuyết phục được bồi thẩm đoàn nghĩ rằng vô tội là đủ rồi. Một hệ thống luật lệ đặt căn bản trên sự giảo hoạt và lắt léo của con người đã khiến cho người ta trở nên chai lỳ với tội ác. Câu đầu tiên phạm nhân trả lời với quan tòa là “Not Guilty !” mặc dù chính hắn mười mươi biết là mình có tội, thế là tòa đình xử và hẹn một ngày khác với những chứng cớ khác. Dần dà lương tâm con người bị thui chột đi để người ta không biết phân biệt đâu là lẽ phải, và dĩ nhiên chẳng hề hối hận vì tội lỗi mình đã làm.

Lấy một thí dụ khác về vụ xử hai anh em Lionel giết cha mẹ mình, Luật sư của bị cáo chỉ đưa ra những chứng cớ cáo buộc hai ông bà đã có những hành động áp bức con cái, Ông tòa chỉ hỏi về những gì có liện hệ đến những hành động ấy. Không ai hỏi hay nhắc nhở hai thanh niên rằng đó là cha mẹ của họ, những người đã sinh thành ra họ, đã hy sinh để dưỡng dục họ nên người. Cho nên mặc dù họ không thoát khỏi án tù, nhưng họ không biết ân hận về hành động bất hiếu của họ, một trong hai người đã làm đám cưới trong tù với một cô gái thích anh ta chỉ vì anh ta nổi danh nhờ vụ án !

Cái nền văn hóa luật pháp này đã khiến cho con người ta mất đi tình người, sẵn sàng đưa nhau ra tòa nếu như thấy điều này là có lợi theo như những phân tích và khuyến cáo của Luật sư. Không biết hối hận vì những sai lầm của mình mà cứ viện dẫn những lý lẽ để che đậy lương tâm của chính mình: Người ta kiện nhau tới Tối cao pháp viện để đòi cho bằng được đồng tính kết hôn mà không hề tự hỏi bởi đâu mà có mình, không sờ lên đầu, nghĩ trong óc để nhận thức rằng nhờ bố mẹ mình không đồng tính mà mới có được mình. Cái phán quyết Roe vs Wade 31 năm trước đây mà các vị thẩm phán Tối cao pháp viện chỉ căn cứ trên lý lẽ để xử đã giết hại hằng trăm triêu thai nhi. Từ đó người ta cứ căn cứ vào cái phán quyết này để cho rằng phá thai là hợp pháp mà không hề tự hỏi lương tâm mình về cái hành động giết người ấy là có tội hay không ? Nhưng chẳng biết con người còn có lương tâm để tự hỏi hay không ?

Khi Đức Giáo hoàng ra thông tư nhắc nhở mọi người tôn trọng Thánh lễ Misa và ý nghĩa cao trọng của việc rước lễ thì lập tức có một số người lên tiếng chỉ trích và phản đối. Những người không Công giáo thì chẳng kể làm gì, nhưng cũng có nhiều người Công giáo không tuân phục. họ dựa vào những lý này hay lẽ nọ để chống lại. Họ có bao giờ tự hỏi tinh thần Công giáo là gì hay không ? Mười điều răn của Chúa, Sáu điều răn Hội Thánh, Kinh mười bốn mối, Kinh cải tội bảy mối biết họ có thuộc chưa ? Đó là lương tâm của người Công giáo mà chúng ta phải theo để sống đạo. Nếu như họ đã chẳng theo thì họ cần phải để ý gì đến lời của Đức Giáo Hòang nữa ?

Đối với người Hoa kỳ thì “In God We Trust” là cái lương tâm căn bản để lập quốc và phát triển thành một siêu cường. Nhưng ngày nay cái lương tâm ấy đã bị hủy hoại vì người ta đã buộc phải gạt bỏ tôn giáo ra khỏi mọi sinh hoạt của xã hội: Không được dùng chữ God trong trường học, mười điều răn của Chúa phải bị kéo cho khuất khỏi nhãn quan của mọi người, những biểu tượng tôn giáo phải bị che dấu để người khác không nhìn thấy. Thay vào đó là những luật lệ của con người, những hình ảnh khiêu dâm, những lời nói vô luân tràn đầy trên TV, Radio, báo chí. Thay vì lương tâm, con người ngày nay bị điều khiển bởi cái ác tính vì thế mà người ta không biết thế nào là tội ác nữa. Thay vì kính sợ Thiên Chúa và tha thứ anh em, người ta hành động theo lòng tham lam và ích kỷ, người ta dùng luật pháp để che đậy những lầm lỗi của mình, lợi dụng luật pháp để tố cáo anh em, đoạt lợi cho mình.

Trong sinh hoạt thường ngày, chúng ta có thể nhận ra cái tính vô luân của xã hội ngày nay: Những vụ kiện cáo đòi bồi thường thiệt hại rất phi lý như vụ kiện các hãng thuốc lá, kiện các bác sĩ giải phẫu thẩm mỹ. Những quảng cáo trượt té siêu thị, ly dị khỏi cần ra tòa, khuyến khích các thợ hàn kiện chủ bởi những việc làm cách nay mấy chục năm...đúng lẽ ra phải đặt tên cho cái nền văn hóa này là một nền văn hóa quảng cáo và kiện cáo đòi bồi thường thì đúng hơn.

Bởi vì mất cái cảm thức tội ác nên người ta không đặt vấn đề đạo đức trong những suy nghĩ và sinh hoạt của mình. Người ta chỉ nhìn thấy cái gì tiện lợi trước mắt hay để thỏa mãn cơn bực bội mà thôi. Người ta có thể sẵn sàng nhờ đến một luật sư kiện người hàng xóm chỉ vì những điều nhỏ nhặt không hài lòng mình. Một chiếc xe bị cọ quẹt, trầy trụa cũng có thể là nguyên cớ đem nhau ra tòa xử cho đến phải khai phá sản mới thôi. Hai vợ chồng chỉ vì cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt, không thể chịu đựng lẫn nhau đến nỗi phải nhờ đến Luật sư đâm đơn ly dị, chẳng cần ngó ngàng gì đến đám con thơ vô tội. Ngay cả đến đứa trẻ con miệng còn hôi sữa cũng bị dụ dỗ, thúc đẩỵ ra tòa xin ly dị với cha mẹ!
Vấn đề thời sự nhất hiện nay là vụ ngược đãi tù nhân Iraq chứng tỏ cái cảm thức tội ác không còn trong lòng những người lính Hoa kỳ có dính dáng đến sự việc. Những người lính này chắc chắn không thù hận gì với những tù nhân Iraq, nhưng họ lại hành động thiếu hẳn nhân tính, họ không có một chút lòng xót thương với đồng loại. Họ buộc kẻ khác làm những việc mất nhân phẩm rồi đứng bên cạnh cười cợt, chụp hình. Họ không hề nghĩ rằng đó là một điều sỉ nhục người khác và bôi nhọ chính mình, họ cũng không nghĩ đến ảnh hưởng xấu xa cho quốc gia của họ. Những người lính ấy là một thiểu số những người chịu ảnh hưởng bởi một nền văn hóa hưởng thụ xác thịt cách ích kỷ.

Trong mùa bầu cử này, chúng ta thường bị mà mắt bởi những chiêu bài rất hấp dẫn đến độ có thể đánh mất đi sự suy nghĩ chín chắn của mình, cũng chỉ vì mình không biết phân biệt thế nào là thiện, thê nào là ác theo như lương tâm căn bản của con người. Một ứng cử viên có thể dành được nhiều phiếu nhờ chương trình cải cách kinh tế xem ra có vẻ hữu hiệu trong thời kỳ suy thoái hiện nay mặc dầu ông ta ủng hộ việc cho phép phá thai hay để mặc các người đồng tính tự do kết hôn với nhau, mặc dù ông ta là người Công giáo và ông cũng thừa biết là đạo Công giáo tuyệt đối ngăn cấm những điều ấy. Ông ta sai lầm đã đành vì ông ta đang bị lôi kéo bởi lòng háo thắng, ham danh, nhưng những người Công giáo thì sao ? Chúng ta có đành để đánh mất lương tâm mình hay không ?