Qũy An sinh xã hội (SSI, Social security Insurance), đôi khi còn được gọi với tên đầy đủ là Quỹ bảo đảm cho người gìa, thừa kế và bất toại (OASDI, Old Age, Survivors and Disability Insurance) được thành lập từ năm 1935, được kể là một thành tựu có tính đạo đức của xã hội Hoa kỳ. Qũy này bảo đảm cung cấp nhu cầu tài chánh tối thiểu cho những người đã từng làm việc trong suốt thời tuổi trẻ để phát triển xã hội nay được xã hội đền bù lại công sức ấy khi đã về gìa, hay bị tàn tật và cho cả những kẻ thừa kế của họ khi họ qua đời.

Theo báo cáo của ủy ban quản trị qũy công bố trong năm 2004 thì tính cho đến cuối năm 2003, Qũy an sinh xã hội trả tiền sinh sống hằng tháng cho 47 triệu người Hoa kỳ (tính ra cứ 6 người thì có một người sống bằng lợi tức của quỹ anh sinh xã hội). Trong năm 2001, qũy đã trả một số tiền là 471 tỷ đồng cho những người về hưu, tàn tật và cho những kẻ thừa kế của họ nữa.

Qũy an sinh xã hội là một bảo đảm tuyệt đối cho những người đã từng đóng góp công sức cho xã hội, một khi đã được nhận tiền bồi hoàn công sức này, sẽ tiếp tục nhận và nếu qua đời thì những kẻ thừa kế gần nhất như vợ con vẫn còn được hưởng quyền lợi ấy. Qũy này không giống như những qũy đầu tư có thể lên xuống theo sinh hoạt thị trường hay có tính cách may rủi, mà là một bảo hiểm của xã hội, nói cách khác là một sự tin tưởng vào chính phủ Hoa kỳ, cũng giống như bảo đảm của đất nước Hoa kỳ cho gía trị của đồng Dollar vậy. Do đó không có sự bất trắc cho người được hưởng, một khi họ nhận được quyền lợi thì sẽ tiếp tục nhận được trong tương lai.

Người công nhân Hoa kỳ có thể được hưởng 4 loại quyền lợi từ qũy an sinh xã hội đó là: hưu non (early retirement, 62 tuổi), hưu trí (retirement, 65 tuổi), tàn phế (disability, vì tai nạn nghề nghiệp) và thừa kế (survivorship benefits, vợ hoặc con dưới 18 tuổi). Để có thể được hưởng những quyền lợi này, người công nhân cần phải làm việc liên tục trong một thời gian ấn định nào đó. Số tiền hằng tháng nhận được từ qũy an sinh xã hội tính trung bình là 895 đồng một người. Qũy an sinh xã hội là nguồn lợi tức chính của đa số những người gìa trên 65 tuổi tại Hoa kỳ.

Kể từ khi được thành lập vào năm 1935, qũy an sinh xã hội đã trải qua nhiều sự bổ túc và thay đổi cho hợp với tình trạng kinh tế và xã hội. Sự cải đổi mới nhất và quan trọng nhất xảy ra vào năm 1983 dưới thời Tổng thống Reagan khi người ta nhận thấy có một vài dấu hiệu bất ổn trong tương lai của qũy này, đã có lúc Tổng Thống Reagan đề nghị tăng tuổi hưu trí lên đến 70 nhưng đã bị chống đối mạnh mẽ nên không thể thực hiện được. Nhưng kể từ đó, số tuổi về hưu của những người sinh sau đẻ muộn mỗi lúc một cao hơn. Và trong thời gian gần đây, Tổng Thống Bush đã có những nỗ lực đẩy mạnh sự cải cách cho qũy an sinh xã hội vì những lý do sau:

- An sinh xã hội cho đến nay vẫn là một sự bảo đảm an toàn cho những người đã về hưu hay là sắp về hưu. Nhưng đối với những công nhân trẻ tuổi và con cháu của chúng ta, chính phủ không dám bảo đảm quyền lợi hưu trí với những luật lệ hiện hành.

- Vào năm 1950 có đến 16 người làm việc để cung cấp quyền lợi hưu trí cho một người.

- Hiện nay, chỉ có 3.3 người làm việc cho một người về hưu.

- Đến năm 2008, chỉ trong vòng 3 năm tới đây, một số đông những người ra đời sau thế chiến thứ hai (mà người ta gọi là baby boomers) sẽ bắt đầu về hưu. Nghĩa là trong một thời điểm sẽ có nhiều người được hưởng trợ cấp hưu trí trong khi một số đông người sẽ không phải đóng góp cho qũy hưu trí nữa.

- Trong những thập niên kế tiếp con người ta sẽ sống thọ hơn và số tiền cung ứng hưu trí sẽ tăng một cách nhanh chóng.

- Với một công nhân trẻ tuổi nhất hiện nay, khi họ về hưu vào năm 65 tuổi thì chỉ còn 2 người làm việc để cung ứng quyền lợi hưu trí cho họ mà thôi.

- Với hệ thống hiện hành, một công nhân 30 tuổi hôm nay sẽ bị cắt đi mất 27% tiền hưu trí khi họ đến tuổi 65.
Nếu không có những cải đổi cho thích ứng thì chỉ có cách tăng tiền thuế, vay mượn từ những qũy tiền tệ khác hoặc cắt bớt đi những quyền lợi hưu trí trong tương lai mà thôi.

Kế hoạch chính của sự cải đổi là tư nhân hóa qũy an sinh: từ 1935 đến nay lợi tức nhận được từ qũy an sinh xã hội tùy thuộc vào thời gian làm việc và tổng số tiền đóng góp vào qũy an sinh của người công nhân. Từ nay trở đi, lợi tức nhận được khi về hưu của người công nhân hoàn toàn tùy thuộc vào sự đầu tư của chính họ trong những trương mục cá nhân của họ. Với kế họach này, Tổng Thống Bush hứa sẽ không đụng chạm gì tới những người công nhân sinh trước năm 1950.

Thay đổi cả một hệ thống lớn như qũy an sinh xã hội theo như đề nghị của Tổng Thống Bush để có thể vừa hình thành những trương mục cá nhân cho những công nhân trẻ tuổi, lại vừa tiếp tục trả cho những người đã về hưu hay sắp về hưu sẽ cần đến một số tiền khổng lồ. Tuy Tổng Thống Bush không cho biết những chi tiết về sự cải đổi này, nhưng người ta có thể ước lượng đựơc là chính quyền liên bang sẽ phải vay mượn một số tiền có thể lên đến hằng ngàn tỷ Dollars (trillion). Với số nợ lớn như vậy chắc chắn sẽ làm cho tình hình kinh tế bị tổn hại và sẽ khiến chính quyền liên bang bị trói tay trong tương lai.

Tư hữu hóa an sinh xã hội sẽ là một kế hoạch tốt cho những người với lợi tức cao và biết tính toán khôn ngoan trong những chương trình đầu tư, nhưng với đa số công nhân mà lợi tức của họ chỉ vừa đủ nuôi sống gia đình, lai không biết một chút gì về đầu tư thì kế hoạch này chắc chắn sẽ mang lại cho họ những băn khoăn, lo ngại và sẽ dễ khiến họ bị lệ thuộc vào những brokers và như thế tương lai hưu trí của họ sẽ trở nên bấp bênh.

Thật ra tình hình cuả Qũy an sinh xã hội không đến nỗi qúa tệ hại. Theo những báo cáo mới nhất thì qũy đủ sức trả tiến hưu một cách đầy đủ kể cả sự lạm phát cho đến năm 2042, sau đó qũy sẽ chỉ có khả năng trả được 73% quyền lợi so với hiện nay. Nhưng vào năm 1997, người ta ước lượng đến năm 2029 thì phải khủng hoảng thế mà với tình hình kinh tế phát triển, tự nó đã đẩy lùi sự lo ngại được 13 năm mà không cần phải cải đổi gì.

Sự cải đổi cho hợp với tình hình xã hội và kinh tế thật ra rất cần thiết, tuy nhiên cần phải có những kế hoạch chắc chắn và hợp lý để có thể vừa bảo đảm những quyền lợi an sinh cho những người đang và sẽ được thừa hưởng đồng thời không làm khủng hoảng cho hệ thống an sinh xã hội là một đòi hỏi tất yếu.
 

Nguyên Việt
06-07-05